Παρασκευή και 13: Οι μύθοι, η ιστορία και η φοβία πίσω από τη «γρουσούζικη» ημέρα

Η Παρασκευή και 13 αποτελεί για πολλούς μια ημερομηνία που συνδέεται με κακοτυχία, φόβο και μυστήριο. Η συγκεκριμένη δεισιδαιμονία έχει επηρεάσει αρκετούς ανθρώπους, οι οποίοι αποφεύγουν να ταξιδέψουν, να υπογράψουν συμβόλαια ή ακόμη και να βγουν από το σπίτι τους εκείνη την ημέρα.

Η αντίληψη αυτή άρχισε να διαδίδεται κυρίως στις αγγλόφωνες χώρες κατά τον 19ο αιώνα και στη συνέχεια εξαπλώθηκε στον υπόλοιπο κόσμο, ενισχυμένη και από την επιτυχία της γνωστής ταινίας τρόμου Friday the 13th του 1980.

Σύμφωνα με Αμερικανούς ψυχολόγους, πρόκειται για μία από τις πιο διαδεδομένες φοβίες στις Ηνωμένες Πολιτείες, με αποτέλεσμα αρκετοί άνθρωποι να αποφεύγουν ακόμη και καθημερινές δραστηριότητες, όπως η οδήγηση ή η εργασία.

Οι βασικές θεωρίες για την «κακότυχη» ημερομηνία

Για την προέλευση της δεισιδαιμονίας γύρω από την Παρασκευή και 13 έχουν διατυπωθεί πολλές θεωρίες.

Μία από τις πιο γνωστές σχετίζεται με τα γεγονότα της 13ης Οκτωβρίου 1307, όταν το Τάγμα των Ναϊτών εξοντώθηκε από τον στρατό του βασιλιά Philip IV of France.

Μια άλλη εκδοχή προέρχεται από τη χριστιανική παράδοση, σύμφωνα με την οποία η Εύα φέρεται να έδωσε στον Αδάμ τον απαγορευμένο καρπό μια Παρασκευή.

Παράλληλα, σε πολλές αφηγήσεις αναφέρεται και ο Ιούδας, ο οποίος θεωρείται ότι ήταν ο 13ος καλεσμένος στον Μυστικό Δείπνο, ενώ η Σταύρωση του Ιησού έγινε επίσης ημέρα Παρασκευή.

Η διαφορετική παράδοση στην Ελλάδα

Η αντίληψη της «γρουσούζικης ημέρας» δεν είναι ίδια σε όλες τις χώρες. Στην Ελλάδα αλλά και στην Ισπανία, παραδοσιακά άτυχη θεωρείται η «Τρίτη και 13».

Παρόλα αυτά, τα τελευταία χρόνια η «Παρασκευή και 13» έχει γίνει ιδιαίτερα γνωστή και σε χώρες εκτός του αγγλόφωνου κόσμου, κυρίως χάρη στη διάδοσή της μέσω της ποπ κουλτούρας και του κινηματογράφου.

Η ποπ κουλτούρα και ο διάσημος ιός υπολογιστών

Η επιτυχία της ταινίας «Friday the 13th» δημιούργησε μια ολόκληρη σειρά από συνέχειες και επεκτάσεις, συμβάλλοντας σημαντικά στη διάδοση της δεισιδαιμονίας σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η συγκεκριμένη ημερομηνία έχει αφήσει το αποτύπωμά της ακόμη και στον χώρο της τεχνολογίας. Ένας γνωστός ιός υπολογιστών, γνωστός ως Jerusalem virus ή «Friday the 13th», φέρεται να ενεργοποιείται όταν η ημερομηνία συμπίπτει με Παρασκευή και 13, προκαλώντας διαγραφή αρχείων που χρησιμοποιούνται εκείνη την ημέρα.

Η φοβία για μία ημερομηνία

Ο φόβος που σχετίζεται με τη συγκεκριμένη ημερομηνία έχει ακόμη και επιστημονική ονομασία: παρασκευοδεκατριοφοβία (Friggatriskaidekaphobia).

Η φοβία αυτή επηρεάζει σε ορισμένες περιπτώσεις τη συμπεριφορά των ανθρώπων αλλά και την οικονομική δραστηριότητα. Ορισμένες εταιρείες καταγράφουν πτώση στις συναλλαγές, ενώ οι αεροπορικές πτήσεις εμφανίζουν συχνά χαμηλότερη πληρότητα.

Παρά τις διάφορες μελέτες που έχουν γίνει, δεν υπάρχει καμία επιστημονική απόδειξη ότι η Παρασκευή και 13 είναι πιο επικίνδυνη ή άτυχη από οποιαδήποτε άλλη ημέρα. Ωστόσο, η επιρροή της στη συλλογική συνείδηση παραμένει ισχυρή, δείχνοντας πώς η παράδοση, η θρησκεία και ο πολιτισμός μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε ακόμη και μια απλή ημερομηνία.